4.Murat Dönemi

4.Murat Dönemi Önemli Siyasi Olayları Nelerdir? Bağdat Fatihi Kimdir?

4.Murat Dönemi (1623-1640)

4.Murat Dönemi siyasi olayları

Sultan 4.Murat Kimdir? 4.Murat’ın Hayatı

Osmanlı Devleti’nin 17.Padişahı ve 82.İslam Halifesi olan 4.Murat’ın, babası Sultan 1.Ahmet,annesi ise Kösem Sultan’dır.27 Temmuz 1612 tarihinde doğmuştur.16 yıllık saltanatından sonra 27 yaşında ölmüştür.

Sultan 2.Osman’ın (Genç Osman’ın) Yeniçeriler tarafından tahttan indirilip öldürülmesi,yerine taht’a ikinci sefer çıkarılan 1.Mustafa‘nın da akıl sağlığının yerinde olmaması ve devlet işleriyle uğraşamaması üzerine,4.Murat henüz 11 yaşında iken taht’a çıkmıştır.

4.Murat’ın yaşının çok küçük olması sebebiyle,annesi Kösem Sultan,“Saltanat Naibesi” sıfatıyla Osmanlı Devleti’ni 10 yıl gibi uzun bir süre yönetmiştir.

Osmanlı Tarihi’nde “Kadınlar Saltanatı” olarak bilinen dönemin en güçlü kadını:“Mahpeyker Kösem Sultan”dır.Zira,oğlu Sultan 4.Murat Dönemi’nde bizzat devleti yönetmiş ve sıkıntılı,sancılı,bunalımlı bir durumda bulunan ülkeyi toparlamayı bilmiş,Sultan 4.Murat’ın tam olarak yetişip,yetkiyi eline alıncaya kadar da devleti başarıyla idare etmiştir.Kösem Sultan, oğlu Sultan İbrahim ve torunu 4.Mehmet döneminde de Naibe’lik yapmıştır.Ayrıca fakirlere,yoksullara ve kimsesizlere de muazzam yardımlarda bulunup onlara her gün aş verirmiş.Kösem Sultan,torunu 4.Mehmet döneminde saray ağaları tarafından öldürüldüğü gün 14.000 kişinin aç kaldığı söylenir.

Sultan 4.Murat tam yetişip idareyi eline aldıktan sonra,baskı ve şiddete dayalı bir disiplin kurmuştur.İlk iş olarak, Yeniçeri isyanlarını destekleyen Vezir-i Azam Topal Recep Paşa‘yı idam ettirir,daha sonra özellikle yönetime karışıp isyan çıkaran Yeniçeri Ocağı üzerinde mutlak hakimiyet kurmuştur.Yeniçeri Ocağı‘na belli bir düzen ve tertibat getirmiş,bazı subay ve Ocak Ağaları’nın kellesini almıştır.Yeniçeriler’in sayısını 100.000’den 35.000’lere kadar indirmiştir.Sultan 4.Murat’ın özellikleri arasında bulunan baskı,şiddet ve disiplin işe yaramış ve otorite tam olarak sağlanmıştır.

4.Murat,dört kardeşinden (Bayezid,Süleyman,Kasım,İbrahim) üç tanesini öldürtmüştür.Geriye sadece en küçük kardeşi Şehzade İbrahim kalmıştır.Şehzade İbrahim annesi Kösem Sultan’ın engel olması üzerine öldürülmemiştir.Zira,4.Murat’ın çocuğu olmadığından,Şehzade İbrahim de öldürülseydi Osmanlı Devleti 4.Murat’tan sonra başsız kalıp,dağılabilirdi.

4.Murat Dönemi kısaca “Duraklama Dönemi” içindeki “Yükselme Dönemi” olarak nitelendirebiliriz.

4.Murat Dönemi Siyasi Olaylar ve Islahatlar

4.Murat Dönemi’nin siyasi olayları olarak,4.Murat’ın “Bağdat Seferi” ve “Revan Seferi” öne çıkmaktadır.

4.Murat’ın Revan Seferi Nedir? Revan Seferinin Nedeni ve Sonucu?

Safevi Devleti’nin gittikçe doğudaki Osmanlı topraklarına göz koyması ve en son 1633 yılında Van’ı kuşatması üzerine 4.Murat,1635 Revan Seferini başlatmıştır. 

Uzun bir hazırlıktan sonra Ordunun başında Revan’ı(Ermenistan Erivan,o zaman İran-Safevi Devleti’nin topraklarıydı) almak için hareket etti.Revan Kalesi’nin önüne gelen Osmanlı Ordusu Safeviler’le 10 gün sürecek bir mücadeleye girişti.10 günlük kuşatma ve top atışları sonucunda,kaleyi koruyamayacağını anlayan Kale komutanı “Emirgüneoğlu Tahmasb Kulu” sonunda pes edip, Padişahın hizmetine girmeyi kabul ederek Revan Kale’sini 8 Ağustos 1635 tarihinde 4.Murat’a teslim etti.4.Murat,kaleye kendi askerlerini yerleştirip emniyetini sağladıktan sonra yurda döndü.Yıllarca bunalımlarla,iç isyanlarla yıpranan ve başarıya hasret kalan halk büyük sevinç gösterileriyle Padişahı karşıladılar.Revan Seferi kısaca Osmanlı Devleti’nin toparlanma seferi de diyebiliriz.Padişah,Emirgüneoğlu tahmasb’a İstanbul’da bir köşk yaptırır ve o köşkün bulunduğu “Emirgan” semti,ismini Emirgüneoğlun’dan alır.Topkapı Sarayı’nın bahçesine de bu zaferi simgeleyen “Revan Köşkü” yaptırılır.

4.Murat’ın Bağdat Seferi Nedir? 4.Murat Dönemi Bağdat Seferi

4.Murat bağdat seferi,Bağdat Fatihi
   4.Murat’ın Bağdat Seferi

IV.Murat’ın Bağdat Seferi;Osmanlı’nın bunalımlı döneminde ve henüz 4.Murat 11 yaşında taht’a çıktığı sırada,İran Safevi Devleti’nin fırsattan istifade edip ele geçirdiği “Bağdat”ı geri almak için 4.Murat’ın başlattığı seferdir.

Osmalı’nın iç asayışını sağlayan 4.Murat,11 Eylül 1638 tarihinde Ordunun başında,Üsküdar’dan yola çıkarak Bağdat Seferini başlatmış oldu.

Uzun bir yolculuktan sonra Bağdat’a ulaşan 4.Murat komutasındaki Osmanlı ordusu ile Safevi ordusu Bağdat Kalesi’nin önünde çarpışmaya başlar.Tam 40 gün süren şiddetli çarpışma ve kuşatmadan sonra Kale fethedilir.Bu başarısından dolayı 4.Murat, “Bağdat Fatihi” olarak anılmaya başlanacaktır.Bu savaş sonuçunda “Kasr-ı Şirin Antlaşması” imzalanmıştır.

Kasr-ı Şirin Antlaşması Önemi Nedir? Kasrı Şirin Antlaşması Maddeleri Nelerdir? Kasr-ı Şirin Antlaşmasının Tarihi ve Önemi Nedir?

17 Mayıs 1639 tarihinde imzalanmıştır.Osmanlı ile Safevi Devleti arasında yapılan bu Antlaşma ile Osmanlı-Safevi sınırı çizilmiştir.Aynı zamanda bugünkü Türkiye-İran sınırı da büyük ölçüde bu antlaşmaya göre belirlenmiştir.

* 1639 Kasr-ı Şirin Antlaşmasının önemi;Bugünkü Türkiye-İran sınırının büyük ölçüde bu antlaşmaya dayanarak belirlenmesidir.

* Ayrıca,16 yıllık Osmanlı-Safevi Savaşı son bulmuştur.

* Bu antlaşmaya göre;Bağdat,Basra ve Şehrizor Osmanlı’da kalacak.

*Ahıska ve Revan Safevi Devleti’nde kalacak.

* Topkapı Sarayı’nda,bu zaferden dolayı “Bağdat Köşkü” yaptırılmıştır.

4.Murat Dönemi Olayları,4.Murat Dönemi Bilim,4.Murat Dönemi Islahatları Kısaca Nelerdir? Şimdi de onlara bakalım;

* İstanbul’da ilk kez sokağa çıkma ve içki,tütün yasağı getirilmiştir.Kahvehaneler kapatılmıştır.

* 4.Murat’ın Yeniçeri Ocağı’nı 100.000’den 35’000 indirdiği ıslahatı, askeri alanda çok önemlidir.

* Hezarfen Ahmet Çelebi,geliştirdiği kanatlarla Galata Kulesi’nden Üsküdara kadar uçmayı başarmıştır.

* Lagari Hasan Çelebi de,Geliştirdiği füze ile Sarayburnu’ndan gökyüzüne doğru kendini fırlatmayı başarmıştır.Daha sonra Paraşütle denize inmiştir.

* IV.Murat’ın bunlardan tedirgin olup,birini Fizana(Libya),birini  Kırım’a sürgün ettiği söylenir.

* 4.Murat Dönemi’nin ünlü şairi Nefi’dir.Nefi “Zarri(Zararlı)” mahlasıyla şiirler yazmıştır.4.Murat’a yönelik,Hiciv(Eleştiri) içerikli şiirler yazdığı için Sulatan IV.Murat tarafından boğdurulmuştur.

* 4.Murat eserleri;Revan Köşkü,Bağdat Köşkü,Okmeydanı Namazgahı,Bayrampaşa Külliyesi,Üsküdar Çinili Camii ve Külliyesi,Konya Şerafettin Camii restorasyonu ve Niğde Bedesteni’dir.

* İlk kez devlet adamlarına raporlar hazırlatılmıştır.4.Murat’ın rapor hazırlattığı devlet adamları arasında Koçi Bey ve Katip Çelebi raporları ön plana çıkmaktadır.

* Katip Çelebi Raporu(Risalesi);“Düstur’ül Amel li-Islahi’l Halel” adlı rapor Osmanlı Devleti’nin geleceğine yönelik öneriler yer almıştır.

* Fakat bu raporların en önemlisi “Koçi Bey Raporu(Koçi Bey Risalesi)”dır.

Koçi Bey Risalesi Nedir? Koçi Bey Raporu Nedir? Koçi Bey Risalesi Hakkında Bilgi Verelim;

Arnavut asıllı olan ve Enderun’da yetişen Koçi Bey’in hazırladığı,22 bölümden oluşan bu rapor,Osmanlı Devleti adına adeta reform niteliğindedir.

Zira,Koçi Bey Raporu(Risalesi);ülkenin çöküntü sebeplerini,aksaklılarını,yanlış ugulamalarını,Vezir-i azamların artı ve eksilerini,saray kadınlarının devlet yönetimine karışmalarının doğurduğu sakıncaları,rüşveti,adam kayırmacılığı,yüksek rütbeli memurların hatalarını,yeniçerilerin hatalarını ve çevirdiği dolapları,keyfi yönetimlerin ülkeyi sürüklediği kaosu,padişahların hatalarını yani kısacası ülkenin adeta Röntgen’ini çekip,korkusuzca dile getiren ve bunun yanında çözüm önerileri de içeren ilk yazılı rapordur.

Sultan 4.Murat’a Sunulan Koçi Bey Raporu tam olarak uygulanamadan IV.Murat vefat etmiştir.4.Murat Koçi Bey Risalesi veya 4.Murat Koçi Bey Raporu,Osmanlı için bir milattı aslında ama daha sonraki padişahlar 4.murat kadar otoriter olmadığından bu rapor tam olarak uygulanmamıştır.

Daha sonra Sultan İbrahime de Koçi Bey bir rapor sunmuştur.Fakat Sultan 1.İbrahim’in raporu uygulayabilecek gücü ve otoritesi yoktu.

Bu rapor hakkında daha detaylı bilgi için Yasader sitesini ziyaret edebilirsiniz.

4.Murat Nasıl Öldü?

4.Murat’ın ölümü Siroz’dan olmuştur.Çok içki içtiği söylenen 4.Murat, siroz hastalığına yakalanıp 27 yaşında vefat etmiştir.Murat Bardakçı‘nın Osmanlı’nın son halifesi Abdulmecit’e dayanarak yazdığı “Osmanlı’yı dedelerimin içkisi yaktı” başlıklı yazısında,Halife Abdülmecit‘in,4.Murat hakkında yazdıklarını şöyle aktarmış:“4.Murat,geleceğin en büyük hükümdarlarından biri olacakken içtiği rakını’nın kurbanı oldu”.

Evet,gerçekten 4.Murat dönemi Osmanlı’nın tekrar toparlanıp şaha kalktığı bir dönemdir.Şayet 4.Murat’ın erken ölümü(27) olmasaydı,Osmanlı eski günlerine,eski gücüne dönebilirdi.

 

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir